Giải thích chi tiết cách tiến bộ và phương pháp học cờ vây! Kèm lộ trình theo trình độ!
Bạn đã bắt đầu chơi cờ vây nhưng mãi vẫn không mạnh lên — có lẽ rất nhiều người đang cảm thấy như vậy.
Chắc hẳn cũng có người nghĩ rằng đã chơi thì muốn mạnh lên nhanh nhất có thể.
Nguyên nhân khiến trình độ không tăng dù đã đánh nhiều ván, phần lớn nằm ở cách chọn phương pháp học.
Nếu tích lũy đúng cách luyện tập, trình độ sẽ tăng lên một cách chắc chắn.
Trong bài viết này, chúng tôi sẽ tổng hợp và giải thích: 5 phương pháp học hiệu quả, lộ trình theo trình độ, mẹo để duy trì, và những nguyên nhân chung khiến nhiều người không tiến bộ.
Hãy đưa vào những bài luyện phù hợp với trình độ của bạn và tận hưởng cờ vây nhiều hơn.
[toc]
5 phương pháp học cờ vây hiệu quả
Để tiến bộ trong cờ vây, việc học có ý thức “làm để làm gì” quan trọng hơn là luyện tập một cách mù quáng.
Ở đây, chúng tôi giới thiệu 5 phương pháp học dễ áp dụng bất kể trình độ.
Mỗi phương pháp rèn luyện một năng lực khác nhau, vì vậy hãy thử kết hợp theo đúng vấn đề bạn đang gặp.
- Rèn cảm giác thực chiến qua đấu cờ và phân tích
- Giải tsumego mỗi ngày để rèn “khả năng đọc”
- Xếp lại ván (kifu) để ghi nhớ cảm giác của kỳ thủ chuyên nghiệp
- Tận dụng thời gian trống để luyện tập liên tục
- Đấu với AI để nắm điểm yếu một cách khách quan
Rèn cảm giác thực chiến qua đấu cờ và phân tích
Nền tảng của việc tiến bộ là: cứ đánh thật nhiều ván.
Khi đánh với nhiều đối thủ khác nhau, cảm giác đọc thế cờ và cảm giác “hướng đi” của quân sẽ tự nhiên hình thành.
Tuy nhiên, chỉ đánh thôi thì cũng dễ bị chững lại.
Vì vậy, việc phân tích sau ván (review) để nhìn lại nước hay và nước dở là rất quan trọng.
Không cần phải xem lại tất cả các nước.
Chỉ cần nhìn lại những điểm mấu chốt quyết định thắng bại cũng sẽ giúp bạn cải thiện ở ván sau.
Giải tsumego mỗi ngày để rèn “khả năng đọc”
Sống chết của quân quyết định thắng bại, nên muốn thắng thì không thể tránh né.
Giải tsumego lặp đi lặp lại sẽ giúp khả năng đọc và năng lực phán đoán tăng lên rõ rệt.
Không cần cố giải những bài quá khó.
Điều quan trọng là giải nhiều lần những bài hơi dễ hơn trình độ của bạn, để “hình dạng dùng được trong thực chiến” ngấm vào người.
Tính năng tsumego của PlayGo.gg có chức năng thông báo sau đó để bạn ôn lại những bài đã làm sai.
Vì có môi trường hỗ trợ học lặp lại và dễ duy trì mỗi ngày, hãy thử dùng nhé.
Xếp lại ván (kifu) để ghi nhớ cảm giác của kỳ thủ chuyên nghiệp
Xếp lại ván là cách học tái hiện một ván đấu của kỳ thủ chuyên nghiệp… bằng cách đặt lại từng nước từ đầu.
Thoạt nhìn có vẻ đơn điệu, nhưng đây là phương pháp cực kỳ hiệu quả để nắm cảm giác hướng đi của quân và cái nhìn đại cục trong khai cuộc.
Nếu chỉ xếp lại thôi thì hiệu quả sẽ giảm.
Khi đã quen, hãy chú ý quy trình: tự nghĩ nước tiếp theo trước, rồi mới đối chiếu với nước của kỳ thủ chuyên nghiệp.
Điều quan trọng là “có suy nghĩ của riêng mình”.
Việc suy nghĩ của bạn đúng hay sai không phải vấn đề lớn.
Khi nước bạn nghĩ khác với nước thực tế của kỳ thủ chuyên nghiệp, việc tự điều chỉnh và đối chiếu cách nghĩ sẽ giúp bạn tiến bộ.
Tận dụng thời gian trống để luyện tập liên tục
Trong việc tiến bộ cờ vây, số ngày duy trì quan trọng hơn thời lượng luyện trong một ngày.
So với 1 giờ/tuần 1 lần, thì 10 phút mỗi ngày sẽ giúp tăng trình độ hơn.
Ứng dụng tsumego hay xếp lại ván có thể làm trên tàu khi đi làm/đi học hoặc trong giờ nghỉ.
Chỉ cần một chiếc smartphone, bạn có thể đánh ván hoặc giải bài mọi lúc mọi nơi.
Ngay cả những ngày “hôm nay không có thời gian”, tạo thói quen chỉ giải 5 bài tsumego cũng sẽ ảnh hưởng rất lớn đến trình độ sau 6 tháng hay 1 năm.
Đấu với AI để nắm điểm yếu một cách khách quan
Những thói quen và điểm yếu của bản thân mà khi đấu người với người khó nhận ra, có thể được phân tích thông qua đấu với AI.
Ví dụ, bạn có lặp lại cùng một sai lầm trong khai cuộc không, hay có bị mất nhiều ở yose không — những xu hướng như vậy sẽ hiện ra khi bạn xem lại lịch sử ván đấu với AI.
AI đánh giá tốt/xấu của nước đi mà không bị cảm xúc chi phối, nên phù hợp để nắm vấn đề trong phong cách chơi của bạn một cách khách quan.
Khi điểm yếu đã rõ ràng, bạn sẽ tự nhiên biết tiếp theo nên tập trung luyện gì.
Cách tiến bộ cờ vây | Lộ trình theo trình độ
Nếu bạn “không biết nên bắt đầu từ phương pháp nào”, trước hết hãy xác định nhóm trình độ của mình.
Tùy trình độ mà bài luyện ưu tiên sẽ khác nhau.
Ở đây, chúng tôi giải thích: từ người mới đến cao thủ, ở mỗi cấp độ nên tập trung vào điều gì.
- Người mới〜10 kyu: nắm luật và cảm giác thực chiến
- 10〜1 kyu: nắm sống chết và tesuji cơ bản
- Người có đẳng: học sống chết thực chiến
- Cao đẳng: lấy đấu cờ & phân tích làm trung tâm để rèn tổng lực
Người mới〜10 kyu: nắm luật và cảm giác thực chiến
Ở giai đoạn mới bắt đầu, bạn không cần phải đánh ngay trên bàn 19x19.
Hãy bắt đầu từ bàn nhỏ như 9x9 hoặc 13x13, và quan trọng nhất là đánh thật nhiều ván để nắm cảm giác thực chiến.
Vì bàn nhỏ nên thời gian mỗi ván ngắn, bạn có thể đánh được nhiều ván.
Mục tiêu ở giai đoạn này là cảm nhận được “quân sống như thế nào và chết như thế nào”.
Bằng cách vận động tay trước lý thuyết, cảm giác bàn cờ sẽ tự nhiên được bồi dưỡng.
Trong thời gian trống, khuyến nghị giải dần những bài đơn giản về sống chết cơ bản.
10〜1 kyu: nắm sống chết và tesuji cơ bản
Khi đã nắm luật và cảm giác thực chiến, hãy học song song sống chết cơ bản và tesuji.
Việc tiếp tục đánh ván vẫn quan trọng như trước, nhưng từ giai đoạn này, luyện “nhớ hình” sẽ tăng tốc độ tiến bộ.
Sống chết là năng lực 판단 xem một khối quân cuối cùng sống hay chết.
Tesuji là những hình quân hiệu quả.
Cả hai đều không cần bắt đầu từ bài khó.
Điều quan trọng là giải đi giải lại những bài dễ, để cố định đến mức “không cần nghĩ cũng tự tay làm được”.
Hãy lặp lại với mục tiêu dùng được trong thực chiến.
Người có đẳng: học sống chết thực chiến
Khi vượt qua sơ đẳng, hãy tập trung học những hình sống chết xuất hiện thường xuyên trong thực chiến.
Đây là giai đoạn đào sâu từ sống chết cơ bản sang những hình phức tạp và thực chiến hơn.
Mục tiêu là chỉ cần nhìn hình là biết ngay kết quả sống/chết.
Hãy học lặp lại cho đến khi không cần đọc từng bước mà vẫn biết kết quả.
Khuyến nghị học bằng các sách hệ thống hóa sống chết thực chiến, như “基本死活虎の巻”.
Tiến từng câu một, hiểu kỹ càng sẽ dẫn đến tăng trình độ chắc chắn.
Cao đẳng: lấy đấu cờ & phân tích làm trung tâm để rèn tổng lực
Để cao thủ tiến bộ, điều quan trọng là lấy đấu cờ và phân tích làm trục chính.
Trong phân tích sau ván, việc nghe suy nghĩ của đối thủ và hấp thụ cách nghĩ khác mình sẽ là bài học lớn.
Không chỉ tự xem lại một mình, mà trao đổi và “va chạm” suy nghĩ với đối thủ sẽ giúp bạn có góc nhìn mới.
Dùng AI để phân tích cũng hiệu quả, nhưng chỉ chạy theo con số đánh giá thì sẽ kém tác dụng.
Không chỉ xem nước AI gợi ý, mà tự mình hiểu “vì sao AI chỉ nước đó” sẽ giúp bạn tiến bộ.
Ngoài học sống chết/tesuji, hãy đầu tư thêm vào học yose.
Ngay cả người không giỏi tính toán chi li cũng nên nắm cách tính yose cơ bản; với những hình hay gặp, khuyến nghị nắm nước tối ưu và ước lượng độ lớn tương đối.
3 mẹo để duy trì việc tiến bộ cờ vây
Dù biết phương pháp đúng mà không duy trì thì cũng vô nghĩa.
Nhiều người bỏ giữa chừng không phải vì ý chí yếu, mà vì đang ở trong hoàn cảnh khó duy trì.
Khi thiết kế được “cơ chế”, việc duy trì sẽ dễ hơn rất nhiều.
Đặt mục tiêu nhỏ và tích lũy cảm giác thành tựu
Chỉ có mục tiêu mơ hồ như “muốn mạnh hơn” thì khó duy trì động lực hằng ngày.
Hãy đặt mục tiêu cụ thể có thể đạt trong thời gian ngắn, như “trong tháng này lên 5 kyu”, “tuần này giải 50 bài tsumego”.
Lặp lại những thành tựu nhỏ sẽ tích lũy cảm giác “mình làm được”, và dẫn đến duy trì dài hạn.
Điểm mấu chốt là đặt mục tiêu ở mức cố gắng một chút là với tới.
Mục tiêu quá cao sẽ tạo áp lực, quá thấp thì không có cảm giác đạt được.
Hãy lập mục tiêu nhắm cao hơn một bước so với trình độ hiện tại.
Ghi lại ván đấu và việc học để trực quan hóa sự tiến bộ
Chỉ cần ghi đơn giản nội dung luyện tập hằng ngày và kết quả ván đấu, mức độ dễ duy trì sẽ thay đổi rất nhiều.
Ghi chép giúp bạn nhìn thấy quỹ đạo phát triển của mình.
Nhận ra kiểu như “tháng trước không giải được bài này nhưng tháng này giải được” sẽ trở thành động lực lớn.
Ngoài ra, xem lại ghi chép cũng giúp bạn nắm xu hướng điểm yếu.
Các mục đơn giản như “số ván hôm nay”, “tỷ lệ đúng tsumego”, “điểm cần rút kinh nghiệm” là đủ.
Ưu tiên số một là duy trì, hãy ghi theo cách ít gánh nặng nhất có thể.
Tạo môi trường có bạn bè để cùng nhau rèn luyện
So với luyện một mình âm thầm, có đồng đội cùng mục tiêu sẽ dễ duy trì hơn.
Có bạn bè thì vừa có đối thủ để đánh, vừa có thể hỏi khi không suôn sẻ.
Tham gia câu lạc bộ cờ vây địa phương hoặc quán cờ cũng là cách hay.
Nếu online, bạn có thể kết nối với người chơi cùng trình qua SNS hoặc cộng đồng cờ vây.
Chỉ cần có người cùng học, cách bạn đối diện với luyện tập cũng sẽ thay đổi.
Động lực kiểu “hôm nay cũng đánh thử” sẽ dễ nảy sinh hơn.
3 nguyên nhân chung khiến người chơi cờ vây không tiến bộ
Trước khi biết phương pháp học hiệu quả, điều quan trọng là nắm “vì sao không tiến bộ”.
Nhiều người bị kẹt theo cùng một kiểu.
Hãy kiểm tra xem bạn có rơi vào trường hợp nào không.
Chỉ đánh nhiều ván mà không ôn lại
Đánh nhiều ván là quan trọng, nhưng nếu đánh xong bỏ đó thì rất dễ lặp lại cùng một lỗi.
Nếu không có thói quen nhìn lại cái gì tốt và cái gì xấu, kinh nghiệm thực chiến sẽ không chuyển hóa thành tăng trình độ.
Phân tích sau ván có thể ngắn cũng được.
Chỉ cần nghĩ “điểm nào quyết định thắng bại” hoặc “nếu ở đây đi nước khác thì sao” cũng làm mật độ học tăng lên đáng kể.
Nếu lưu lại thành ghi chép, sẽ hữu ích khi xem lại sau một thời gian.
Trì hoãn luyện tsumego/tesuji
Vì luyện tsumego hay tesuji có vẻ đơn điệu nên dễ bị để sau.
Nhưng sức đọc trong thực chiến được bồi đắp từ việc tích lũy tsumego.
Nếu xem nhẹ tsumego, bạn sẽ thua đọc ở những chỗ quan trọng và dễ đánh rơi những thế cờ đáng ra thắng.
Nếu có thể, hãy làm mỗi ngày.
Quan trọng là duy trì hơn là số lượng.
Những bài luyện “âm thầm” sẽ trở thành sức mạnh kéo chiến thắng về phía bạn.
Dùng tài liệu không phù hợp với trình độ
Vì muốn tiến bộ, đôi khi bạn sẽ thử tài liệu khó hơn trình độ của mình.
Nhưng cứ giải những bài không hiểu thì trình độ sẽ khó tăng.
Tiêu chí chọn tài liệu rất đơn giản.
Mức độ “đúng được 70〜80%” được xem là mốc hiệu quả học cao.
Sách bài tập mà bạn làm đúng hết thì quá dễ, còn cái mà bạn không giải nổi một nửa thì quá khó.
Hãy chọn tài liệu ở mức cố gắng một chút là giải được, dùng thật thành thạo rồi mới chuyển sang cấp tiếp theo.
Hãy mạnh lên trong khi tận hưởng bằng phương pháp học phù hợp với bạn!
Bài viết này đã giải thích về cách tiến bộ và phương pháp học cờ vây.
5 phương pháp nên làm trước tiên là: đấu cờ & phân tích, tsumego, xếp lại ván, tận dụng thời gian trống, và đấu với AI.
Trong lộ trình theo trình độ, chúng tôi đã sắp xếp theo từng giai đoạn “việc cần làm ngay” từ người mới đến cao thủ.
Về mẹo duy trì, 3 điểm đặc biệt quan trọng là: đặt mục tiêu nhỏ, ghi chép, và tạo bạn đồng hành.
Ngoài ra, chúng tôi cũng nêu 3 nguyên nhân thường gặp ở người không tiến bộ: thiếu ôn lại, xem nhẹ tsumego, và tài liệu không phù hợp trình độ.
Tuy nhiên, điều quan trọng nhất là cảm thấy việc học cờ vây là vui.
Ví dụ, dù tsumego quan trọng đến đâu, nếu bạn làm trong tâm trạng miễn cưỡng khiến động lực với cờ vây giảm thì cũng không có ý nghĩa.
Đấu cờ, tsumego, xếp lại ván, định thức, tesuji, yose… có rất nhiều thứ bạn có thể làm.
Trong đó, hãy thử tập trung vào điều khiến bạn hào hứng nhất.
Làm với niềm vui sẽ hấp thụ nhanh nhất và dẫn đến phát triển.
Ngoài ra, nếu bạn muốn tận hưởng việc đấu cờ hay tsumego một cách thoải mái, khuyến nghị PlayGo.gg.
Như đã nói, chức năng ôn lại tsumego là một hệ thống rất phù hợp cho người muốn học hiệu quả.
Khi bạn bế tắc trong việc học cờ vây, hãy quay lại bài viết này nhé.
Hãy mạnh lên trong khi tận hưởng!