Đẳng cấp/kyu trong cờ vây là gì? Giải thích bảng tham khảo sức mạnh của người chơi nghiệp dư và cách xin chứng nhận đẳng cấp

Bạn có đang băn khoăn: “Trong cờ vây thì dan và kyu cái nào cao hơn?” hoặc “Nghe nói nghiệp dư lục đẳng (ama 6 dan), vậy mạnh cỡ nào?” không?

Sức mạnh trong cờ vây bắt đầu từ cấp kyu, rồi tăng dần lên cấp dan.

Kyu: số càng nhỏ càng mạnh; Dan: số càng lớn càng mạnh.

Giấy chứng nhận/giấy công nhận do Nihon Ki-in (Hiệp hội Cờ vây Nhật Bản) cấp cho người chơi nghiệp dư có từ 25 kyu đến 8 dan.

Cấp dan của kỳ thủ chuyên nghiệp là từ 1 dan đến 9 dan, và được quyết định theo tiêu chuẩn khác với nghiệp dư.

Trong bài viết này, chúng tôi sẽ lần lượt giới thiệu cơ chế dan/kyu, bảng tham khảo sức mạnh theo từng dan/kyu, khác biệt giữa nghiệp dư và chuyên nghiệp, và cách nhận chứng nhận dan.

[toc]

Đẳng cấp dan/kyu (dan-kyu) trong cờ vây là gì

Dan-kyu là hệ thống cấp bậc thể hiện sức mạnh (kỳ lực) trong cờ vây.

Người mới bắt đầu chơi cờ vây sẽ старт từ kyu, và khi mạnh lên sẽ tiến lên dan.

Giống như shogi, thư pháp hay võ đạo, trong cờ vây cũng phổ biến việc biểu thị thực lực bằng “〇 kyu”, “〇 dan”.

Khi biết dan-kyu, bạn sẽ dễ xác định chênh lệch thực lực với đối thủ và cách đặt chấp (handicap).

Ở đây, hãy cùng xem thứ tự dan và kyu, và chênh lệch dan-kyu tương ứng với chênh lệch thực lực khoảng bao nhiêu.

Kyu: số càng nhỏ càng mạnh; Dan: số càng lớn càng mạnh

Kyu càng giảm số càng mạnh, và sau 1 kyu là 1 dan (shodan).

Ngược lại, dan càng tăng số càng mạnh: 1 dan, 2 dan, 3 dan…

Xếp từ yếu đến mạnh sẽ theo thứ tự sau:

25 kyu → …… → 10 kyu → …… → 1 kyu → 1 dan → 2 dan → …… → 8 dan

Nihon Ki-in phát hành cho nghiệp dư 3 loại sau:

• Giấy công nhận kyu: 10 kyu〜25 kyu
• Bằng kyu: 1 kyu〜9 kyu
• Bằng dan: 1 dan〜8 dan

Bắt đầu từ kyu nào sẽ khác nhau tùy lớp học, giải đấu, hay dịch vụ cờ online.

Ngay cả trong các giải của Nihon Ki-in cũng có loại cho phép tham gia từ 30 kyu; còn cờ online “Yūgen no Ma” bắt đầu từ 25 kyu.

Không có quy định cố định rằng “người nhập môn là kyu mấy”.

Đôi khi cũng được gọi là “cấp bậc”, nhưng cách gọi chính thức gộp cả dan và kyu là “dan-kyu”.

Chênh lệch dan-kyu có thể biểu thị bằng số quân chấp

Một bậc dan-kyu khác nhau được xem là chênh lệch khoảng 1 quân chấp (1 stone handicap).

Quân chấp là hình thức người yếu hơn được đặt sẵn đá lên bàn trước khi bắt đầu ván để cân bằng.

Cách nghĩ này cũng thể hiện trong văn bản trên bằng kyu của Nihon Ki-in.

Trên bằng 1 kyu có ghi “đánh tiên (sen) với 1 dan”, 2 kyu ghi “chấp 2 quân”, 3 kyu ghi “chấp 3 quân”.

“Tiên (sen)” là hình thức không đặt quân chấp, người yếu hơn cầm đen (đi trước).

Tức là nếu người 3 kyu đánh với người 1 dan, thì đặt 3 quân chấp sẽ thành một ván cân bằng.

Tương tự, 1 dan và 4 dan có thể xem là chênh lệch 3 quân.

Trong các giải công nhận dan-kyu của Nihon Ki-in, cách chia chấp cũng là “lệch 1 cấp = 1 quân”.

Dan-kyu được dùng như thước đo để quyết định mức chấp với đối thủ.

【Bảng】Tham khảo sức mạnh theo dan/kyu trong cờ vây

Chúng tôi chia mức sức mạnh theo dan-kyu thành 5 dải để liệt kê.

Nội dung trong bảng chỉ là mức tham khảo chung.

Tiêu chuẩn dan-kyu có khác đôi chút tùy tổ chức, câu lạc bộ, hay dịch vụ cờ online.

Ngay cả cùng một người, việc dan-kyu thay đổi 1〜2 bậc tùy nơi chơi cũng không hiếm.

Dưới đây, chúng tôi giải thích chi tiết hơn sức mạnh theo từng dải.

20 kyu〜11 kyu: Nhớ luật và có thể đánh hết một ván

Từ 20 kyu đến 11 kyu là giai đoạn đã nhớ luật và có thể đánh một ván đến hết.

Khoảng 20 kyu: hiểu cách bắt quân và cách đếm đất, có thể chơi đến hết ván trên bàn 9x9 hoặc 13x13.

Có lẽ vẫn thường không nhận ra tình huống đá của mình sắp bị bắt.

Khoảng 15 kyu: có thể dùng trong thực chiến các kỹ thuật bắt quân cơ bản như atari hay shichō (lưới).

Đây cũng là lúc dần quen với đối局 trên bàn 19x19.

Ở dải này, số ván bạn chơi sẽ trực tiếp giúp bạn tiến bộ.

Trong chế độ đấu AI của PlayGo.gg có AI từ 18 kyu, và bạn cũng có thể cài đặt quân chấp.

Thử đánh với AI để xem mình đang ở khoảng kyu nào sẽ khá thú vị.

10 kyu〜1 kyu: Hiểu joseki và sống chết cơ bản

Từ 10 kyu đến 1 kyu là giai đoạn đã học joseki và sống chết cơ bản, có thể đối局 ở hạng kyu tại câu lạc bộ hoặc giải đấu.

10 kyu: có thể tự có ý tưởng từ khai cuộc đến tàn cuộc.

Biết một vài joseki đơn giản và có ý thức về việc đá đang nối hay bị cắt.

Đến 5 kyu, bạn sẽ có thể tìm ra các bài tsumego và tesuji dễ trong thực chiến.

Bạn cũng bắt đầu biết phán đoán như tấn công đá yếu của đối thủ hay bảo vệ đá yếu của mình.

1 kyu là sức mạnh chỉ còn một bước nữa đến 1 dan.

Như đã giới thiệu, với 1 dan thì sẽ đánh theo hình thức “tiên” không chấp.

Khoảng 10 kyu cũng là giai đoạn nhiều người bị chững lại.

Nếu bạn bắt đầu khó thắng, hãy tham khảo bài Cách tiến bộ/cách học cờ vây được tổng hợp theo từng mức kỳ lực.

1 dan〜3 dan: Người nghiệp dư có dan

1 dan là một cột mốc của nghiệp dư; từ đây trở lên được gọi là “người có dan”.

1 dan trong cờ vây là mức đã nắm được cơ bản về joseki, tesuji, sống chết và yose.

Trên bằng 1 dan của Nihon Ki-in cũng có câu chữ mang ý nghĩa “siêng năng tu luyện để tiến bộ về thủ đoạn”.

Đến 3 dan, sẽ có chênh lệch tương đương việc cho 1 dan đặt 2 quân chấp.

Ngoài độ sâu đọc, đây là giai đoạn bạn có thêm năng lực nhìn toàn cục để 판단 “bên nào đang ưu thế”.

Ở câu lạc bộ cờ, bạn cũng sẽ có thể đánh ngang cơ hoặc hơn với nhiều đối thủ.

Với người đặt mục tiêu 1 dan, chúng tôi có bài khác giới thiệu chi tiết Thời gian và cách học để đạt 1 dan trong cờ vây.

4 dan・5 dan: Mạnh đến mức vào nhóm trên ở câu lạc bộ

4 dan và 5 dan trong cờ vây là mức có thể vào nhóm trên ở câu lạc bộ hoặc giải địa phương.

Mức 4 dan: đọc và đánh giá thế trận ổn định, ít mắc sai lầm lớn.

Vì chênh 3 quân so với 1 dan, nếu đánh không chấp thì hầu hết trường hợp 4 dan sẽ thắng.

5 dan được xem là “cao đẳng” trong giới nghiệp dư.

Trong “công nhận đặc biệt trên giấy” của Nihon Ki-in, từ 5 dan đến 8 dan được gộp vào “khóa cao đẳng”.

Hộp đựng bằng cũng từ 5 dan trở lên là hộp gỗ paulownia.

Đến 5 dan, sẽ có người tranh vô địch ở các giải địa phương.

Tuy nhiên, ngay cả cùng là 5 dan thì biên độ thực lực cũng rộng; giữa người thắng tiến sâu ở giải cấp tỉnh và 5 dan ở câu lạc bộ có thể vẫn có chênh lệch.

Nghiệp dư 6 dan・7 dan・8 dan: Mức đại diện tỉnh ~ giải toàn quốc

Từ nghiệp dư 6 dan trở lên là tầng lớp đỉnh cao trong nghiệp dư.

Nghiệp dư 6 dan thường được nói là đẳng cấp vào nhóm trên ở các giải cấp tỉnh/thành.

Nghiệp dư 7 dan mạnh cỡ nào? Thường được nói là mức của người đại diện tỉnh hoặc tham dự giải toàn quốc.

8 dan là dan cao nhất trong các bằng cấp nghiệp dư do Nihon Ki-in cấp.

Điểm đặc biệt của từ 6 dan trở lên không chỉ là sức mạnh.

Ngay cả cách lấy bằng cũng bị giới hạn.

Theo quy định của Nihon Ki-in, việc nộp đơn theo đề cử của trưởng chi bộ hoặc cán bộ phổ cập chỉ áp dụng đến 6 dan.

Bằng 7 dan và 8 dan, nguyên tắc là chỉ dành cho người đã có dan ngay trước đó.

Có thể nói 7 dan hay 8 dan là cấp bậc chỉ những người tích lũy thành tích lâu dài mới chạm tới.

3 khác biệt giữa dan nghiệp dư và dan chuyên nghiệp trong cờ vây

Vì nghiệp dư và chuyên nghiệp được quyết định theo tiêu chuẩn hoàn toàn khác nhau, nên dù cùng “5 dan” thì sức mạnh cũng khác hẳn.

Khác biệt có 3 điểm sau:

• Phạm vi dan
• Cách tăng dan
• Ý nghĩa của dan

Hãy lần lượt xem từng điểm.

Phạm vi dan: Nghiệp dư đến 8 dan, chuyên nghiệp đến 9 dan

Bằng dan do Nihon Ki-in cấp cho nghiệp dư là từ 1 dan đến 8 dan; còn dan của kỳ thủ chuyên nghiệp là từ 1 dan đến 9 dan.

Nghiệp dư bắt đầu từ kyu, nhưng kỳ thủ chuyên nghiệp bắt đầu từ 1 dan.

Trở thành chuyên nghiệp được gọi là “nhập đẳng (nyūdan)”, và tiêu chuẩn thăng đẳng của Nihon Ki-in/Kansai Ki-in cũng lấy việc thăng từ 1 dan lên 2 dan làm điểm xuất phát.

Lưu ý: “10 dan” không phải là cấp dan, mà là tên một giải danh hiệu (Jūdan-sen).

Vì kỳ thủ giữ danh hiệu 10 dan được gọi là “〇〇 Jūdan”, nên dễ bị nhầm với cấp dan.

Nếu muốn hiểu cơ chế danh hiệu, bạn có thể xem bài 7 danh hiệu lớn của cờ vây.

Cách tăng dan: Chuyên nghiệp được quyết định theo 3 quy định thăng đẳng

Thăng đẳng của kỳ thủ chuyên nghiệp được quyết định theo 3 tiêu chí: đoạt danh hiệu, số trận thắng, và xếp hạng tiền thưởng.

Ví dụ như sau (theo quy định thăng đẳng của Nihon Ki-in):

• Đoạt danh hiệu: đoạt Kisei hoặc Meijin 1 kỳ sẽ thăng lên 9 dan
• Số trận thắng: từ 1 dan lên 2 dan cần 30 thắng; từ 8 dan lên 9 dan cần 200 thắng
• Xếp hạng tiền thưởng: người đứng top bảng tiền thưởng trong 1 năm sẽ được thăng đẳng (áp dụng cho 1 dan〜6 dan)

Dan của chuyên nghiệp là bằng chứng thành tích thắng liên tục ở các giải chính thức.

Trong khi đó, dan nghiệp dư được công nhận qua thành tích giải đấu, bài thi công nhận, đề cử… rồi nộp đơn xin bằng.

Không có cơ chế tự động tăng như chuyên nghiệp dựa trên số trận thắng chính thức.

Những điều nêu ở đây là quy định của Nihon Ki-in.

Kỳ thủ thuộc Kansai Ki-in sẽ thăng đẳng theo tiêu chuẩn do Kansai Ki-in quy định.

Ý nghĩa của dan: Dan nghiệp dư tương đương dan chuyên nghiệp nào?

Không thể quy đổi trực tiếp dan nghiệp dư sang dan chuyên nghiệp.

Vì không có bảng đối chiếu chính thức kiểu “nghiệp dư 6 dan = chuyên nghiệp 〇 dan”.

Chỉ những người tu luyện như insei hoặc vượt qua kỳ tuyển chọn mới có thể trở thành kỳ thủ chuyên nghiệp.

Vì vậy, thông thường ngay cả chuyên nghiệp 1 dan cũng mạnh hơn nghiệp dư cao đẳng.

Tuy nhiên, tầng lớp đỉnh cao nghiệp dư vẫn có cơ hội đấu với chuyên nghiệp.

Trong quy định thăng đẳng của Nihon Ki-in, số thắng ở Kisei, Ryūsei, Kiryama Cup có ghi “bao gồm cả đối đầu nghiệp dư”, và cũng có trường hợp nghiệp dư tham dự các giải của chuyên nghiệp.

4 cách lấy dan trong cờ vây (công nhận dan)

Cách chứng minh chính thức dan trong cờ vây là bằng do Nihon Ki-in hoặc Kansai Ki-in cấp.

Nihon Ki-in liệt kê 8 cách lấy bằng, nhưng có thể chia lớn thành 4 cách sau:

• Đạt thành tích trong giải đấu
• Đỗ bài thi công nhận
• Được công nhận theo rating của cờ online
• Nhận đề cử từ kỳ thủ chuyên nghiệp/trưởng chi bộ…

Với Nihon Ki-in, để nộp đơn xin bằng từ 1 dan trở lên thì điều kiện là phải là hội viên.

Bằng kyu và giấy công nhận kyu có thể nộp đơn ngay cả khi không phải hội viên.

Lệ phí bằng được quy định trong “Quy định cấp phép dan-kyu và phí” của Nihon Ki-in (ngày 1/5/2023, kiểm tra 11/2026) như sau. Mức phí đã gồm vận chuyển và thuế.

Vì phí có thể được điều chỉnh, hãy kiểm tra trên website chính thức của Nihon Ki-in trước khi nộp đơn.

Đạt thành tích ở các giải như giải công nhận dan-kyu

Nếu đạt thành tích quy định tại các giải do Nihon Ki-in tổ chức hoặc các giải công nhận, bạn sẽ được công nhận.

Điểm hay của cách này là bạn có thể thử sức thực lực qua đối局 thực tế.

Trong giải công nhận, các lớp được chia theo dan-kyu; bạn đánh 4〜5 ván và việc công nhận được quyết định theo số ván thắng.

Nếu toàn thắng, thường bạn sẽ nhận được bằng của dan đã đăng ký và được miễn phí nộp đơn.

Thành tích càng tốt thì lệ phí càng rẻ, nên tham gia vừa để thử sức cũng là lựa chọn hay.

Ở Kansai Ki-in cũng vậy: nếu đạt thành tích quy định tại các giải do họ chủ trì/đồng tổ chức/bảo trợ, bạn có thể lấy bằng.

Điều kiện khác nhau theo từng giải, nên hãy kiểm tra thể lệ trước khi tham gia.

Đỗ bài thi công nhận (công nhận trên giấy/thi công nhận online)

Giải bài và nộp, nếu đạt điểm đỗ thì bạn sẽ có tư cách nộp đơn xin bằng.

Đây là cách phù hợp với người không có thời gian tham gia giải.

“Công nhận đặc biệt trên giấy” của Nihon Ki-in cho phép chọn 1 trong 3 khóa sau để đăng ký:

• Khóa cao đẳng: 8 dan〜5 dan
• Khóa hữu đẳng: 4 dan〜1 dan
• Khóa kyu: 1 dan〜6 kyu

Ngoài bưu thiếp, bạn cũng có thể đăng ký qua form web.

“Bài công nhận kỳ lực” của Kansai Ki-in áp dụng từ kyu đến 5 dan.

Bài gồm 12 câu, đạt từ 70 điểm trở lên là đỗ. Bài kyu có thể nộp tối đa 2 lần/năm; bài dan tối đa 1 lần/năm và chỉ 1 loại.

Có thể xin miễn phí đề bài, và cũng có thể tải PDF.

Được công nhận theo rating của cờ online

Bạn cũng có thể nộp đơn xin bằng dựa trên rating của cờ online “Yūgen no Ma” của Nihon Ki-in.

Đây là một trong các cách lấy bằng mà Nihon Ki-in nêu ra.

Ở Yūgen no Ma, điểm rating thay đổi theo thắng thua, và dan-kyu từ 25 kyu đến 8 dan được quyết định theo điểm.

Tức là kết quả tích lũy từ các ván thường ngày sẽ dẫn thẳng đến công nhận.

Ưu điểm là không cần sắp lịch như giải đấu, và có thể chơi liên tục tại nhà.

Điều kiện và thủ tục nộp đơn, hãy xem mục “Nộp đơn xin bằng” trong trang hội viên của Yūgen no Ma.

Người nhắm đến kyu cũng có thể nộp đơn qua app cờ vây “Igo Shiru” do Nihon Ki-in cung cấp.

Nếu đỗ bài thi công nhận trong app và đáp ứng điều kiện, bạn có thể nộp đơn xin bằng kyu/giấy công nhận kyu chính thức của Nihon Ki-in.

Vì đối tượng chỉ là bằng kyu và giấy công nhận, nếu muốn lấy dan thì hãy chọn Yūgen no Ma hoặc cách khác.

Nhận đề cử từ kỳ thủ chuyên nghiệp/trưởng chi bộ…

Bạn cũng có thể nộp đơn xin bằng dựa trên đề cử của kỳ thủ chuyên nghiệp đang hướng dẫn, trưởng chi bộ bạn tham gia, hoặc cán bộ phổ cập.

Đây là cách phù hợp với người đang học ở lớp hoặc sinh hoạt chi bộ.

Theo quy định của Nihon Ki-in, dan có thể đề cử có giới hạn.

Trưởng chi bộ có thể đề cử đến 6 dan. Cán bộ phổ cập có thể đề cử đến dan mà bản thân đang có, và tối đa cũng là 6 dan.

Ở Kansai Ki-in cũng có thể lấy bằng nếu có đề cử của kỳ thủ chuyên nghiệp hoặc trưởng chi bộ.

Bạn nhận đơn xin bằng từ kỳ thủ chuyên nghiệp hoặc trưởng chi bộ rồi tiến hành nộp.

Vì họ có thể xem cách bạn đánh trong các ván thường ngày hoặc ván hướng dẫn, nên ngay cả người không hợp thi cử cũng dễ được công nhận sát với thực lực.

Câu hỏi thường gặp về dan trong cờ vây

Chúng tôi tổng hợp 3 câu hỏi hay gặp về dan trong cờ vây.

• Dan trong cờ vây có bị tụt không?
• Dan trên cờ online và dan trên bằng có giống nhau không?
• Dan cờ vây có thể ghi vào CV không?

Chúng tôi sẽ lần lượt trả lời.

Dan trong cờ vây có bị tụt không?

Dan được công nhận bằng bằng cấp sẽ không bị tụt.

Nihon Ki-in giải thích bằng là “chứng nhận kỳ lực cao nhất trong đời”.

Dữ liệu sau khi取得 sẽ được đăng ký vào cơ sở dữ liệu của Nihon Ki-in và lưu trữ vĩnh viễn.

Dù bạn nghỉ chơi một thời gian khiến kỳ lực giảm, dan trên bằng vẫn được giữ nguyên.

Ngược lại, dan-kyu trên cờ online thường tăng giảm theo biến động rating dựa trên thắng thua.

Dan trên cờ online và dan trên bằng có giống nhau không?

Không giống nhau, vì được công nhận theo tiêu chuẩn hoàn toàn khác.

Vì dan-kyu trên cờ online được quyết định theo tiêu chuẩn riêng của từng dịch vụ.

Cùng một người có thể là 3 dan ở dịch vụ này nhưng chỉ 1 dan ở dịch vụ khác.

Câu lạc bộ cờ cũng tương tự: tiêu chuẩn dan-kyu có khác nhau đôi chút theo từng nơi.

Vì vậy, thay vì chỉ nhìn con số dan-kyu, việc xem bạn có đang tăng dần khi chơi liên tục ở cùng một nơi hay không sẽ là thước đo tiến bộ tốt hơn.

Trong các trận rating của PlayGo.gg, bạn có thể đối局 với đối thủ có thực lực tương đương, và rating sẽ lên xuống theo thắng thua.

Theo dõi biến động rating sẽ giúp bạn kiểm tra kỳ lực của mình có đang tăng hay không.

Dan cờ vây có thể ghi vào CV không?

Nếu bạn đã lấy bằng, bạn có thể ghi vào CV.

Nihon Ki-in cũng 안내 rằng bằng khác với dan tự xưng, và có thể ghi vào hồ sơ dự thi hay CV xin việc.

Khi ghi, nên ghi rõ tổ chức cấp và dan, ví dụ “Nihon Ki-in – Cờ vây 1 dan”.

Dan-kyu trên cờ online hay dan tự khai không phải là chứng nhận chính thức.

Nếu bạn muốn ghi vào mục chứng chỉ, hãy cân nhắc việc lấy bằng.

Tổng kết

Dan-kyu trong cờ vây là hệ thống cấp bậc thể hiện sức mạnh, tiến từ kyu lên dan.

Kyu: số càng nhỏ càng mạnh, sau 1 kyu là 1 dan. Dan: số càng lớn càng mạnh.

Giấy chứng nhận/giấy công nhận cho nghiệp dư của Nihon Ki-in có từ 25 kyu đến 8 dan; còn dan của kỳ thủ chuyên nghiệp là từ 1 dan đến 9 dan.

Vì nghiệp dư và chuyên nghiệp theo tiêu chuẩn khác nhau, nên dù cùng dan thì sức mạnh cũng khác rất nhiều.

4 cách lấy dan chính thức là: giải đấu, bài thi công nhận, rating cờ online, và đề cử.

Để nộp đơn xin bằng từ 1 dan trở lên tại Nihon Ki-in, bạn cần là hội viên.

Nếu muốn nhắm đến dan, trước hết hãy bắt đầu bằng việc biết kỳ lực hiện tại của mình.

Với PlayGo.gg, bạn có thể đánh với AI từ 18 kyu đến 10 dan kèm quân chấp, và thử sức miễn phí ngay bây giờ.